Głos Uniwersytetu Szczecińskiego w dyskusji o standardach kształcenia prawniczego
Podczas Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Prawa, który odbył się w Warszawie w dniach 21–23 maja 2025 r., dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego, dr hab. Ewelina Cała-Wacinkiewicz, prof. US, zaprezentowała analizę obecnego stanu kształcenia prawniczego w Polsce, w tym zwłaszcza problemu masowości ośrodków kształcenia prawników.
Wystąpienie koncentrowało się na tym, że od czasu reformy z 2018 r. liczba jednostek prowadzących studia prawnicze wzrosła do dziewięćdziesięciu sześciu, a kierunki pokrewne otwarto w kolejnych pięćdziesięciu ośmiu ośrodkach. Rozbudowa oferty, szczególnie w uczelniach o profilu praktycznym, nastąpiła bez równoległego wzmocnienia zaplecza kadrowego: są miejsca, w których na jednego studenta przypada dwudziestu pięciu nauczycieli, ale także jednostki zatrudniające jedynie trzech samodzielnych pracowników, z których ostatnie badania pochodzą sprzed kilkunastu lat. Prelegentka wskazała, że po zniesieniu minimów kadrowych ukształtowały się uczelnie prawnicze funkcjonujące bez stałej struktury badawczej lub całkowicie zwolnione z obowiązku prowadzenia badań. Przyszły prawnik pozbawiony stałego kontaktu z badaniami nie nabywa wystarczającej biegłości w rzetelnym stosowaniu prawa.
Profesor Cała-Wacinkiewicz zwróciła uwagę, że rynek pracy nie jest w stanie skorygować tych dysproporcji jakościowych. Z jednej strony obserwujemy nadwyżkę absolwentów nieposiadających dostatecznych kompetencji, z drugiej – niedobór specjalistów zdolnych do odpowiedzialnego kształtowania porządku prawnego. W jej ocenie studiów prawniczych nie wolno postrzegać jako produktu masowego: są one inwestycją w przyszłe elity służby publicznej, dla których prawo stanowi narzędzie ochrony godności człowieka, a nie wyłącznie zbiór technik regulacyjnych. Dlatego niezbędne jest przywrócenie wyraźnych zabezpieczeń jakości, opartych na stabilnym fundamencie naukowym, selektywnym naborze i obecności samodzielnych badaczy, którzy gwarantują ciągłość refleksji nad istotą, źródłami, strukturą i funkcją norm prawnych.
Zagadnienia poruszone przez Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego znalazły szeroki oddźwięk wśród uczestników zjazdu. Wnioski z wystąpienia mogą posłużyć teraz w pracach nad doskonaleniem programów kształcenia, harmonijnie łączących rygor analityczny z etosem odpowiedzialności za społeczeństwo, któremu służyć będą przyszli absolwenci.
Tekst: Patryk Kupis