Gościnny wykład prof. Macieja Witka w Toruniu o mowie niejawnej
21 stycznia 2026 roku prof. Maciej Witek z Instytutu Filozofii i Kognitywistyki US wygłosił wykład „Insynuacja i inne formy mowy niejawnej” na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W wykładzie prof. Witek przedstawił autorską koncepcję insynuacji oraz innych form mowy niejawnej, m.in. aluzji, podtekstu, pochlebiania i oczerniania.
Teorię tę rozwija w swoich ostatnich publikacjach oraz w przygotowywanej monografii Unspoken Meanings. An Essay in Insinuation and Other Forms of Non-Overt Speech.
W toruńskim wykładzie wyszedłem od spostrzeżenia, że zjawiska komunikacyjne określane potocznie mianem insynuacji nie tworzą jednorodnej klasy, przez co ich adekwatny opis wymaga zastosowania narzędzi stanowiących wytwór inżynierii pojęciowej: konstrukcji nowych kategorii, które mają stanowić udoskonalone wersje swoich potocznych odpowiedników. Zaproponowałem aparat pojęciowy pozwalający uchwycić kluczowe aspekty potocznej praktyki insynuacji i jej manipulacyjnego charakteru: wiarygodną zaprzeczalność, częściowo jawne udawania, afordowane wnioskowanie itp. Swoje hipotezy zilustrowałem przykładami z polskiego i amerykańskiego dyskursu politycznego, zwracając jednocześnie uwagę na dość częste stosowanie mowy niejawnej jako narzędzia perswazji, manipulacji i przerzucania odpowiedzialności za wprowadzanie kontrowersyjnych poglądów na innych uczestników dyskursu – relacjonuje prof. Maciej Witek.
Było to kolejne spotkanie z cyklu Master Lecture, organizowanego przez Polskie Towarzystwo Kognitywistyczne, Katedrę Kognitywistyki UMK i Centrum Interminds UMK.
Wizyta w Toruniu miała również na celu omówienie kierunków i form współpracy między szczecińską Cognition & Communication Research Group a zespołem prof. Arkadiusza Guta – kierownika Katedry Kognitywistyki UMK. Aktualnie te dwa zespoły projektują badanie nad rolą ironii w komunikacji między człowiekiem a sztuczną inteligencją.