Porozumienie szczecińskich uczelni ws. Otwartej Nauki
11 września 2025 roku podpisane zostało porozumienie o współpracy szkół wyższych Szczecina w ramach inicjatywy Otwarty Szczecin. Współpraca ta ma się opierać na promocji, rozwoju i wspieraniu inicjatywy ruchu Otwartej Nauki, który ma prowadzić transparentną działalność naukową i informować o wynikach badań w sposób dostępny dla wszystkich.
Otwarty dostęp do publikacji naukowych oznacza udostępnianie wyników badań powstałych ze środków publicznych bez barier finansowych, technologicznych i prawnych. Dzięki temu mogą z nich korzystać nie tylko naukowcy i studenci, lecz całe społeczeństwo. To idea szczególnie bliska wszystkim uczelniom. Dzisiejsze spotkanie stanowiło formalne potwierdzenie i umocnienie już prowadzonej współpracy.
Porozumienie podpisały cztery szczecińskie uczelnie:
- Uniwersytet Szczeciński reprezentował prof. dr hab. Andrzej Skrendo – Prorektor ds. nauki,
- Politechnikę Morską w Szczecinie reprezentowała dr inż. Izabela Bodus-Olkowska – Prorektor ds. kształcenia i rozwoju,
- Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie reprezentował prof. dr hab. n. med. Jerzy Samochowiec – Prorektor ds. nauki,
- Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie reprezentował prof. dr hab. inż. Karol Fijałkowski – Prorektor ds. nauki i współpracy międzynarodowej.
Z Otwartą Nauką jest zawsze kłopot, bo uważam, że jest to piękna idea, która w dużej mierze niestety została zepsuta. W praktyce coraz częściej okazuje się, że otwarty dostęp to wyraz polityki kilku międzynarodowych koncernów chcących pomnażać swoje zyski, a od nas żąda się coraz większych pieniędzy za udostępnianie naszych publikacji. Tymczasem wiemy, że Otwarta Nauka miała być czymś zupełnie innym – miała wypełniać najważniejszą rolę i służyć społeczeństwu tak, aby nasze wyniki badań były dostępne, by służyły rozwojowi gospodarczemu i unowocześnianiu naszego kraju. Ta idea jest piękna i wszyscy w nią wierzymy. Chcielibyśmy ją realizować, pokonując te wszystkie biurokratyczne i merkantylne bariery. Być może zmiany doprowadzą do tego, że ta presja publikacyjna trochę zelżeje i będziemy mogli się skupić na nauce, a nie na wyścigach o punkty – mówił przed podpisaniem porozumienia prof. dr hab. Andrzej Skrendo – Prorektor ds. nauki Uniwersytetu Szczecińskiego.
Otwarty dostęp pozwala dotrzeć z wynikami badań do szerokiego grona odbiorców, zwiększając nie tylko cytowalność i rozpoznawalność autorów, ale także ma wpływ, np. na naukę czy biznes oraz na decyzje rządowe i administracyjne.
Cieszę się bardzo, że jesteśmy w tej inicjatywie, że bierzemy w niej udział i z zaangażowaniem deklarujemy, że nadal będziemy wspierać Open Access, otwarte dane badawcze, Otwartą Naukę – zarówno na poziomie naszej uczelni, jak i wśród społeczności akademickiej Szczecina – powiedziała dr inż. Izabela Bodus-Olkowska – Prorektor ds. kształcenia i rozwoju Politechniki Morskiej w Szczecinie.
Podczas spotkania podkreślano gotowość do współpracy wszystkich uczelni jako największą wartość porozumienia.
Dziękuję za tę inicjatywę, która stanowi ukoronowanie tego, co już nastąpiło, bo współpraca już istniała. To danie jej formalnego szlifu. W jedności jest moc i siła, w tej sile jest przyszłość. Bardzo się cieszę, że w Szczecinie powstaje taka jedność i otwartość – podkreślił prof. dr hab. n. med. Jerzy Samochowiec – Prorektor ds. nauki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Zaznaczył, że jeśli każdy z osobna będzie pokazywał swój potencjał, to nigdy nie będzie to tak wiarygodne, jak w przypadku wszystkich uczelni działających razem.
Otwarta Nauka jest doskonałym polem, by zintensyfikować te działania.
To kolejna inicjatywa pokazująca, że potrafimy razem współpracować jako wiodące uczelnie regionu. Myślę, że to ważne, byśmy mówili o Otwartej Nauce. Musimy być przygotowani na konsekwencje – z jednej strony jak najbardziej zachęcać, z drugiej dobrze rozumieć Otwartą Naukę – nie tylko przez pryzmat Open Accessu, czasopism i tego, co wiąże się z finansowaniem, ale również przez pryzmat np. bezpłatnych repozytoriów. Jeśli publikujemy, to po to, żeby pokazać nasze dane jak najszerzej w sposób bezpłatny – powiedział prof. dr hab. inż. Karol Fijałkowski – Prorektor ds. nauki i współpracy międzynarodowej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.
Głos zabrała także Pełnomocniczka rektora ds. otwartego dostępu do publikacji naukowych i danych badawczych na Uniwersytecie Szczecińskim – prof. dr hab. Anna Cedro.
Dziękuję władzom rektorskim, a także dyrektorom bibliotek za przychylność dla idei Otwartej Nauki. Nam się lepiej współpracuje, wiedząc, że mamy silne tezy i jak przyjdziemy z problemem czy prośbą, to wyjdziemy z pozytywnym rozwiązaniem. To już setki maili i kilkanaście spotkań, a to dzisiejsze porozumienie otworzy nam nową drogę do chociażby pozyskania wspólnych środków – podkreśliła prof. Anna Cedro.
Za cele porozumienia przyjęto:
- wzajemną wymianę informacji i wspólną promocję inicjatyw ruchu Otwartej Nauki,
- realizację projektów i organizację wydarzeń naukowych,
- wsparcie działań na rzecz finansowania inicjatyw związanych z ruchem Otwartej Nauki,
- wspólne występowanie do organów publicznych w kwestiach regulacyjnych dotyczących zagadnień związanych z ruchem Otwartej Nauki.
Zachęcamy do obejrzenia relacji Uniwizji – Telewizji Uniwersytetu Szczecińskiego ze spotkania.
